สุสานโจโฉ

โดย รศ.พรชัย ตระกูลวรานนท์

สาขามานุษยวิทยา

คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์



             

          การค้นพบสุสานมหาอุปราชโจโฉตัวเอกสำคัญในวรรณคดีคลาสสิก “สามก๊ก” เป็นข่าวใหญ่ที่เกิดขึ้นในประเทศจีนและได้รับความสนใจเป็นอย่างมากจากนักโบราณคดี คนในแวดวรรณกรรม และบุคคลทั่วไป  โจโฉเป็นใคร สำคัญอย่างไร คงไม่ต้องบอก เพราะคนไทยเรารู้จักกันดีอยู่แล้ว ไม่ว่าจากหนังสือพงศาวดารแปล หรือจากดีวีดีละครทีวีชุดยาวที่เข้ามาขายอยู่มากมายหลายเวอร์ชั่น

               อันที่จริง ในหมู่นักโบราณคดีทั้งของจีนและต่างชาติบางส่วน มีข่าวเล็ดลอดมาตั้งแต่กลางปี 2552 ว่าจะมีข่าวการค้นพบใหญ่เกี่ยวกับโจโฉ  นักวิชาการและสื่อมวลชนจีนสายศิลปวัฒนธรรมที่ได้ข่าว ต่างก็ยังไม่ปักใจเชื่อ เพราะเป็นที่ทราบกันในแวดวงประวัติศาสตร์และโบราณคดีจีนมานานแล้ว ว่าท่านมหาอุปราชโจโฉ แกเล่นทำสุสานทั้งจริงทั้งหลอกไว้ตั้ง๗๒แห่ง นัยว่าเพื่อป้องกันโจรปล้นสุสานไม่ให้พบและทำลายสุสานจริงได้โดยง่าย  แม้จะไม่มีใครรู้เป็นแน่ชัดว่าท่านมหาอุปราชทุ่มทุนสร้างสุสานปลอมๆไว้มากมายขนาดไหน  แต่บันทึกประวัติศาสตร์และตำนานที่ถ่ายทอดบอกต่อกันมาในชั้นหลังก็ทำให้เชื่อกันโดยทั่วไปทั้งชาวบ้านและนักวิชาการ ว่ามีสุสานหลอกๆ สร้างไว้ในนามของท่านมหาอุปราชอยู่เยอะมาก  ฉะนั้นการที่มีข่าวเล็ดลอดว่าเจอสุสานโจโฉ จึงสมควรอย่างยิ่งที่จะต้องฟังหูไว้หู  อย่างไรก็ดี พอล่วงเข้าเดือนตุลาคมข่าวเกี่ยวกับสุสานโจโฉก็เริ่มหนาหูมากขึ้น จนชาวบ้านทั่วไปก็รับรู้ ร้ายไปกว่านั้นยังมีข่าวว่าชาวบ้านบางส่วนที่มีข้อมูลภายใน พากันไปขุดคุ้ยหาของโบราณ ทำนองว่าแอบปล้นสุสาน  จนในที่สุดเจ้าหน้าที่และหน่วยงานโบราณคดีมณฑลเหอหนานต้องออกมาแถลงข่าวในวันที่ 27 ธันวาคม ว่าได้มีการค้นพบสุสานขนาดใหญ่พร้อมด้วยโครงกระดูกมนุษย์ 4 โครง เป็นชายสูงอายุหนึ่งโครง และหญิงสามโครง รวมทั้งหลักฐานทางโบราณคดีจำนวนมาก ที่เมืองอันหยาง มณฑลเหอหนาน จากหลักฐานทางโบราณคดีและแผ่นจารึก เชื่อว่าเป็นสุสานจริงของมหาอุปราชโจโฉในยุคสมัยสามก๊ก  พร้อมๆกันการแถลงข่าวอย่างเป็นทางการของเจ้าหน้าที่รัฐ  ทหารและตำรวจจำนวนหนึ่งได้เข้าควบคุมแหล่งขุดค้นดังกล่าวอย่างเข้มงวด  แต่เรื่องก็ยังไม่จบดี เพราะมีมือดีแอบโพสต์ข้อความลงในอินเตอร์เน็ทว่าหลักฐานหลายชิ้นที่ระบุว่าเป็นสุสานจริงของโจโฉเช่นป้ายดินเผาชื่อโจโฉ เป็นของที่พวกโจรขุดสุสานไปแอบซุกไว้ แม้เป็นของเก่าจริงแต่ก็ไม่ใช่ของแท้ในแหล่งขุดค้น  นักวิชาการและนักโบราณคดีอิสระจำนวนมากที่มีแนวโน้มไม่ยอมเชื่อแต่แรกว่าเป็นสุสานจริง  ก็ออกมาร่วมผสมโรงยกเหตุผลต่างๆในบันทึกประวัติศาสตร์และตำนานมาคัดค้านว่าสุสานที่แท้จริงของโจโฉไม่น่าจะอยู่ที่เมืองอันหยาง แต่น่าจะเป็นจุดอื่นในมณฑลเหอหนานบริเวณใกล้นครเจิ้งโจวอันเป็นเมืองเอกของมณฑล  ร้อนถึงผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการของสภาสังคมศาสตร์แห่งชาติ  ต้องออกมาแถลงรับรองที่ปักกิ่ง  รวมทั้งผู้อำนวยการสำนักโบราณคดีและมรดกทางวัฒนธรรม ก็ต้องออกมาชี้แจงเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของหลักฐานทางโบราณคดี รวมทั้งความเป็นไปได้ที่โครงกระดูกเพศชายที่ขุดพบในสุสานจะเป็นโครงกระดูกของโจโฉเอง  ข้อมูลใหม่ที่ไม่เคยเปิดเผยมาก่อนก็ค่อยๆทยอยโผล่มาที่ละเล็กละน้อย เช่นมีการยอมรับว่าได้เริ่มต้นการขุดค้นมาตั้งแต่เดือน พฤศจิกายน 2551 สืบเนื่องจากการที่มีโจรลักลอบขุดสุสานนำแผ่นจารึกดินเผาไปขายในตลาดค้าของเก่า  และกระตุ้นให้เกิดกระแสล่าขุมสมบัติโจโฉขึ้นในหมู่โจรปล้นสุสาน อันเป็นเหตุให้เจ้าหน้าที่ของมณฑลและนักโบราณคดีติดตามร่องรอยได้  จนแม้ทุกวันนี้ข้ามปีแล้วข่าวเกี่ยวกับเบื้องลึกเบื้องหลังการค้นพบสุสานก็ยังไม่จบ ยังไม่นับบรรดากระทู้ในเว็บไซต์จีน ที่มีทั้งเห็นด้วยบ้าง ไม่เชื่อบ้าง อีกมากมายบานเบอะ จนทางการจีนและสำนักข่าวจีนหลายแห่งต้องเปิดเว็บไซต์ให้ข้อมูลกันเป็นการเฉพาะทำท่าจะเป็นมหากาพย์เรื่องยาวไม่แพ้พงศาวดารสามก๊ก

           

            

          ที่ผมเอาเรื่องสุสานโจโฉมาเล่าต่อนี้ ก็เพราะอยากจะชี้ให้เห็นว่าประเทศจีนในเวลานี้ ตื่นตัวกันมากในเรื่องประวัติศาสตร์ โบราณคดี และวัฒนธรรม ทั้งในฝ่ายราชการและประชาชนทั่วไป ยิ่งกว่านั้นแหล่งโบราณคดี แหล่งประวัติศาสตร์จำนวนมากก็ยังถูกพัฒนาจนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ เกิดเป็นอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมที่ต่อยอดได้อีกมาก  อย่างสุสานโจโฉที่ว่ามานี้  ผมรับรองได้เลยว่าไม่เกินสองหรือสามปีต่อแต่นี้  จะกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญแห่งใหม่ของมณฑลเหอหนานนอกเหนือไปจากวัดเส้าหลิน ถ่ำหลงเหมิน เมืองลั่วหยาง เมืองไคเฟิงฯลฯ   ป้ายชื่อโจโฉ แผ่นดินเผาจารึก รวมทั้งหมอนกระเบื้องหนุนนอนของโจโฉ คงทยอยกลายเป็นสินค้าท่องเที่ยวไปด้วย  แบบเดียวกับที่เป็นมาแล้วในกรณีสุสาน จิ๋นซี ที่ซีอาน  ทั้งหมดนี้เล่าให้ฟังเฉยๆ ไม่ได้มีเจตนาจะเทียบเคียงกับใครหรือประเทศไหนหรอกครับ